Türk bilim insanları, Kuzey ve Güney Kutbu’nda gerçekleştirdikleri bilimsel araştırma seferleriyle, atmosfer ve okyanus sistemlerine ilişkin kapsamlı gözlem ve ölçümler yaptı.
Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sorumluluğunda yürütülen çalışmalar, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Kutup Araştırmaları Enstitüsü (KARE) koordinasyonunda gerçekleştirilen 5. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi kapsamında yürütüldü.
Seferde araştırma ekipleri, atmosferden deniz derinliklerine kadar uzanan geniş bir veri toplama çalışması yaptı. İlk kez kutuplar arası bir hatta kurulan otomatik meteorolojik gözlem istasyonu ile atmosferik veriler sefer boyunca düzenli olarak kaydedildi. GNSS sinyalleri kullanılarak atmosferdeki su buharı miktarı ve atmosfer-okyanus etkileşimleri incelendi, farklı buzul bölgelerinden su ve buz örnekleri toplandı. Bunun yanında okyanus tabanına yönelik oşinografik ölçümler ve sualtı ses hızı analizleri de gerçekleştirildi. Bu çalışmalar, iklim değişikliği ve deniz seviyesi değişimleri gibi küresel süreçleri anlamak açısından önemli veriler sağladı.
Sefer Bilim Lider Yardımcısı Doç. Dr. Erhan Arslan, “Gemiye kurulan otomatik meteorolojik istasyon sayesinde Kuzey Kutup Noktası’ndan Güney Kutup Noktası’na kadar geniş bir ölçüm ağı oluşturduk. Topladığımız veriler, atmosferdeki su buharı ve diğer gazların hesaplanmasına, ileride yapılacak seferlerin planlanmasına ve iklim değişikliğinin etkilerinin daha net anlaşılmasına katkı sağlayacak” dedi. Arslan, sefer boyunca yapılan ölçümlerin, uzun dönemli izlem ve veri analizi açısından kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.
İstanbul Teknik Üniversitesi’nden Dr. Adil Enis Arslan ise, sefer sırasında yüksek doğrulukta GNSS ölçümleri yaptıklarını belirterek, “Toplanan veriler sayesinde atmosfer-okyanus ilişkisini daha iyi anlayacak, küresel ısınmanın etkilerini daha net ortaya koyabileceğiz. Ayrıca su ve buz örnekleriyle mikro kirleticiler, ağır metaller ve uydu verileri üzerinden yapılacak düzeltmeler için de önemli veriler sağlıyoruz” ifadelerini kullandı.
Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’ndan katılan Deniz Yüzbaşı Mustafa Kanat, Arktik Bölgede Türk bayrağını temsil etmekten gurur duyduklarını belirterek, “Seyir, hidrografi ve oşinografi ölçümleriyle hem deniz tabanı hem de suyun şeffaflığı ile ilgili kritik veriler elde ediyoruz. Bu sayede gelecekte yapılacak araştırmalarda hem uydular hem de insansız hava araçlarıyla yapılacak ölçümler için sağlam bir veri altyapısı oluşturuyoruz” dedi.
Kutup bölgelerinde sürdürülen disiplinli veri toplama çalışmaları, iklim değişikliğinin küresel etkilerini daha iyi anlamak açısından hayati önem taşıyor. Türk bilim insanlarının oluşturduğu bu kapsamlı bilimsel altyapı, gelecekte yapılacak seferlerin daha verimli planlanmasına olanak tanıyacak ve atmosfer, okyanus ile buzullar arasındaki karmaşık etkileşimlerin modellenmesini mümkün kılacak. Bu uzun vadeli çalışmalar, Türkiye’nin kutup araştırmalarındaki bilimsel katkısını uluslararası alanda görünür kılacak.
