Yapay zeka araçlarının “yardımcı” olmaktan çıkıp “karar verici” yerine konulması, bugün bir hukukçunun hapis cezası almasıyla sonuçlanan büyük bir avukat skandalına dönüştü. İstanbul Barosu’na kayıtlı bir avukat, ChatGPT kullanarak hazırladığı savunma dilekçesinde, yapay zekanın “uydurduğu” sahte Yargıtay kararlarını mahkemeye sununca, “Adaleti Yanıltma” ve “Resmi Belgede Sahtecilik” suçlarından 27 ay hapis cezasına çarptırıldı.
1. Olayın Gelişimi: “Mükemmel” Görünen Dilekçedeki Büyük Hata
Olay, geçtiğimiz aylarda görülen karmaşık bir tazminat davası sırasında patlak verdi. Davalı vekili olan avukat, davanın seyrini değiştirecek çok güçlü ve spesifik Yargıtay ilamlarına ihtiyaç duyuyordu. Zaman darlığı nedeniyle araştırmasını kütüphane veya hukuk veritabanları yerine ChatGPT-4o üzerinden yapmaya karar verdi.
- Yapay Zekanın Halüsinasyonu: Yapay zeka, avukatın istediği şartlara tam uyan, dosya numaraları, tarihleri ve hatta hakim isimleri bile son derece inandırıcı görünen 4 adet “emsal karar” üretti. Ancak sorun şuydu: Bu kararların hiçbiri gerçekte mevcut değildi.
2. Foyayı Karşı Tarafın Avukatı Ortaya Çıkardı
Duruşma esnasında davacı vekili, sunulan kararların hukuk sisteminde bir karşılığı olmadığını fark ederek detaylı bir inceleme talep etti. Mahkeme heyeti tarafından yapılan UYAP sorgulamasında, dilekçede geçen esas ve karar numaralarının ya başka davalara ait olduğu ya da tamamen hayali olduğu ortaya çıktı.
3. Mahkemenin Gerekçeli Kararı: “Yapay Zeka Mazeret Olamaz”
Bugün açıklanan kararda mahkeme heyeti, yapay zekanın bir “hata” yapmasının avukatı sorumluluktan kurtarmayacağını vurguladı.
- Denetim Yükümlülüğü: Kararda, “Bir hukukçunun en temel görevi, mahkemeye sunduğu delillerin doğruluğunu teyit etmektir. Teknolojik araçların kullanımı, avukatın mesleki özen ve denetim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz” denildi.
- Kasıt Unsuru: Avukatın, kararların doğruluğunu kontrol etmeden “gerçekmiş gibi” sunması, mahkemeyi bilerek yanıltmaya teşebbüs olarak değerlendirildi.
4. Hukuk Dünyasında Şok Etkisi
Bu karar, Türkiye’de yapay zeka kullanımı nedeniyle bir hukukçuya verilen ilk hapis cezası olarak tarihe geçti.
- Barolar Birliği Alarmda: Türkiye Barolar Birliği (TBB), bu olayın ardından avukatlar için “Yapay Zeka Kullanım Etik Kuralları” rehberini acil koduyla güncelleyeceğini duyurdu.
- Hukuk Teknolojileri (LegalTech): Uzmanlar, ChatGPT gibi genel amaçlı yapay zekaların hukuk gibi “sıfır hata” payı olan alanlarda kullanılmasının ne kadar tehlikeli olduğunu, bunun yerine sadece onaylı hukuk veritabanlarını tarayan özel yazılımların tercih edilmesi gerektiğini hatırlatıyor.
5. Avukatın Savunması: “Sadece Yardım Almak İstemiştim”
Sanık kürsüsündeki avukat ise son savunmasında; “Kötü bir niyetim yoktu, sadece iş yükümü hafifletmek için teknolojiye güvendim. Yapay zekanın bu kadar profesyonelce ‘uydurabileceğini’ tahmin etmemiştim” ifadelerini kullandı. Ancak bu savunma, 27 aylık cezayı engellemeye yetmedi.
Teknoysi Değerlendirmesi: Bu olay, yapay zekanın sadece bir ‘araç’ olduğunu, asla bir ‘uzman’ yerine konulamayacağını gösteren en acı örneklerden biri. Kod yazarken yapılan bir hata sistemi çökertir, ancak hukukta yapılan bir hata bir insanın hayatını karartabilir. Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, insan denetimi (Human-in-the-loop) vazgeçilmezdir.
