Yaz aylarında serinlemek için yanımızda taşıdığımız plastik su şişeleri, sıcak havalarda sandığımız kadar masum olmayabilir. Uzmanlar, özellikle araç içinde bırakılan şişelerdeki suyun, yüksek sıcaklıklara maruz kaldığında sağlığı tehdit eden kimyasallar barındırabileceğini söylüyor.
Sıcaklık Kimyasal Sızıntıyı Hızlandırıyor
Çin’in Nanjing Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmada, polietilen tereftalat (PET) malzemeden üretilen plastik şişelerin, uzun süre sıcak ortamlarda kaldığında suya antimon ve bisfenol A (BPA) gibi zararlı maddeler sızdırdığı belirlendi.
- Antimon, kısa vadede baş ağrısı, mide bulantısı ve uyku sorunlarına; uzun vadede ise akciğer iltihabı ve mide ülserine yol açabiliyor.
- BPA ise kanser, doğurganlık sorunları, kalp-damar hastalıkları ve erken ölüm riskini artırıyor.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC), 27 derecelik bir havada araç içinin yalnızca 20 dakikada 40 dereceye, bir saat içinde ise 59 dereceye çıkabileceğini açıklıyor. Bu sıcaklık artışı, plastik şişelerdeki kimyasal geçişini daha da hızlandırıyor.
Suya Mikroplastikler de Karışıyor
Kanada’daki McGill Üniversitesi ve ABD’deki Columbia Üniversitesi’nin yürüttüğü çalışmalarda, yüksek sıcaklığa maruz kalan şişelerde mikro ve nanoplastik parçacıkların suya karıştığı tespit edildi. Columbia’daki araştırmacılar, bir litrelik şişe suda ortalama 240 bin plastik parçacığı bulunduğunu, bunların insan hücrelerine kadar girebilecek kadar küçük olduğunu ortaya koydu.
Nanoplastiklerin DNA hasarına yol açabileceği, genleri etkileyerek kanser gelişimini tetikleyebileceği de son bulgular arasında. İran’da yapılan bir başka araştırmada ise, kolorektal kanser dokularında mikroplastik izine rastlandı.
Uzmanlardan Uyarı: Harekete Geçilmeli
Londra merkezli Deep Science Ventures araştırmacıları, plastik kaynaklı kimyasalların yalnızca bireysel sağlığı değil, ekosistemi de tehdit ettiğini vurguluyor. Özellikle doğurganlık, bağışıklık sistemi ve çocukların gelişimi üzerinde yıkıcı etkiler yaratabileceğini belirten uzmanlar, karar vericilere acil önlemler alınması çağrısında bulunuyor.
Ne Yapmalı?
- Plastik şişeleri sıcak ortamlarda bırakmaktan kaçının.
- Tek kullanımlık şişeler yerine cam veya paslanmaz çelik şişeleri tercih edin.
- Uzun süre araçta kalacaksa, suyunuzu termos veya cam şişede taşıyın.
Sağlık için atılacak bu küçük adımlar, gelecekte büyük risklerin önüne geçebilir.
